Pracownicy oddziałów onkologicznych zagrożeni oddziaływaniem leków cytostatycznych

fot. nadesłane
Aż 67% personelu odczuwa skutki uboczne kontaktu z cytostatykami (1)
REKLAMA
Rosnąca liczba zachorowań na choroby nowotworowe powoduje systematyczne zwiększanie zużycia leków cytostatycznych. Leki te, stosowane do ratowania zdrowia i życia pacjentów, stanowią poważne zagrożenie dla pracowników służby zdrowia i farmaceutów mających kontakt z tymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi podczas pracy zawodowej. Najbardziej narażone są osoby zatrudnione przy ich produkcji, farmaceuci przygotowujący leki cytostatyczne i pielęgniarki podające je na oddziałach onkologicznych. Problem dotyczy także personelu pomocniczego – pracowników laboratoriów medycznych, a także członków ekip sprzątających. Skuteczna edukacja, powszechny dostęp do środków ochrony – który jest obowiązkiem pracodawcy – oraz samodyscyplina są sprzymierzeńcami w redukowaniu wpływu cytostatyków na zdrowie personelu.
Według niektórych badań jedynie około 30% personelu stosuje w pracy pełny zestaw środków ochrony indywidualnej . Może to wynikać zarówno z braku dostępności do takich środków, jak też niewystarczającej wiedzy personelu medycznego lub braku czasu na ich zastosowanie wskutek niedoboru kadry w oddziałach szpitalnych.

Leki cytostatyczne – niszcząc komórki nowotworowe – wywierają korzystny wpływ na leczenie pacjentów, ale mogą także działać szkodliwie na komórki zdrowe, stwarzając zagrożenie dla personelu oddziałów onkologicznych i aptek. Są to substancje niebezpieczne m. in. o potencjalnym działaniu rakotwórczym, teratogennym lub mutagennym, z którymi mają stały kontakt przede wszystkim pielęgniarki, lekarze, farmaceuci i personel sprzątający szpitali onkologicznych.
Narażenie zawodowe na cytostatyki następuje w wyniku wchłaniania przez układ oddechowy oraz skórę i błony śluzowe. Przedostają się one do organizmu pracowników na skutek wdychania lub kontaktu skóry z preparatami, ale także kontaktu z wydzielinami i środkami higieny pacjentów.

Bardzo istotne jest, aby personel mający styczność z cytostatykami był wyposażony w odpowiednie środki ochrony indywidualnej: odzież ochronną, rękawice, obuwie, sprzęt ochrony układu oddechowego oraz ochrony oczu i twarzy przeznaczone do pracy w narażeniu na roztwory cytostatyków.

– Kontakt z cytostatykami podczas pracy personelu szpitali onkologicznych nie oznacza, że jest on zupełnie bezbronny. Zachowanie zaleceń dotyczących bezpieczeństwa pracy, m.in. w zakresie stosowania środków ochrony indywidualnej, znacząco ogranicza narażenie na te niebezpieczne substancje chemiczne. Zaleca się stosowanie odpowiednio dobranej odzieży i rękawic ochronnych, filtrującego sprzętu ochrony dróg oddechowych oraz okularów ochronnych. Taki zestaw powinien być bez ograniczeń dostępny na wszystkich stanowiskach pracy z cytostatykami, ponieważ w skuteczny sposób chroni zdrowie personelu medycznego – mówi dr Małgorzata Pośniak, kierownik Zakładu Zagrożeń Chemicznych, Pyłowych i Biologicznych w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym.

Ze względu na brak ustalonych kryteriów oceny narażenia zawodowego dla większości substancji chemicznych stosowanych jako cytostatyki, czyli wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w powietrzu na stanowiskach pracy oraz dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, brakuje dokładnych danych dotyczących oceny narażenia zawodowego pracowników narażonych na te substancje. Ocena narażenia zawodowego na cytostatyki jest także bardzo trudna, ponieważ na oddziałach w szpitalach onkologicznych przeważnie stosuje się wiele leków cytostatycznych, a zużycie poszczególnych preparatów podlega znacznym wahaniom w czasie. Stąd też trudno jest ocenić wpływ danego cytostatyka na zdrowie pracowników. Zawodowe narażenie na leki cytostatyczne może być jednak przyczyną różnego rodzaju chorób, w tym nowotworowych. Z badań wynika, że wśród skutków narażenia stwierdzono m.in.:
  • zwiększoną zapadalność na choroby układu krwiotwórczego, wątroby, nerek i układu oddechowego
  • alergie i choroby skóry
  • owrzodzenia błony śluzowej nosa
  • nasilenie wypadania włosów
  • zaburzenia funkcji rozrodczych
  • uczulenia układu oddechowego i wystąpienie astmy oskrzelowej czy też alergicznego nieżytu nosa
  • działanie rakotwórcze – zwiększone ryzyko wystąpienia chorób rozrostowych układu krwiotwórczego (odnotowano przypadki zachorowania na ostrą białaczkę mieloblastyczną, przewlekłą białaczkę szpikową i ziarnicę złośliwą) 


Znaczące zmniejszenie lub wyeliminowanie narażenia można osiągnąć dzięki środkom ochrony zbiorowej, monitorowaniu środowiska pracy oraz środkom ochrony indywidualnej, a także zabezpieczeniu pomieszczeń pracowni leków cytostatycznych w aptekach szpitalnych i sal dla pacjentów chorych onkologicznie.

Obowiązki związane z zapewnieniem bezpiecznego stosowania środków ochrony indywidualnej spoczywają na pracodawcy. Zgodnie z art. 2376, p. 1 Kodeksu pracy (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.) pracodawca jest zobowiązany dostarczyć pracownikowi środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach posługiwania się tymi środkami.

Obowiązki pracodawcy obejmują:
  • nieodpłatne dostarczanie pracownikom środków ochrony indywidualnej
  • właściwy dobór środków do zagrożeń
  • organizowanie szkoleń
  • zapewnienie odpowiedniego sposobu przechowywania, czyszczenia, dezynfekcji
  • konserwację środków ochrony indywidualnej

Niezależnie od rodzaju substancji niebezpiecznych, ograniczenie narażenia w środowisku pracy powinno polegać przede wszystkim na stosowaniu odpowiednich środków ochrony zbiorowej. Wszędzie tam, gdzie to jest możliwe, należy dążyć do hermetyzacji czynności zawodowych. W pozostałych przypadkach, na podstawie analizy parametrów cytostatyków pobranych u źródła emisji, należy dobrać odpowiedni system lub urządzenie filtracyjno-wentylacyjne, adekwatne do rodzaju i stężenia zanieczyszczeń. Ostatnim działaniem, jakie powinno być podjęte, jest dobór sprzętu ochrony układu oddechowego –a następnie jego indywidualne dopasowanie do użytkownika. Zastosowanie powyższych zabezpieczeń oraz środków ochrony indywidualnej zapewni minimalizację narażenia na szkodliwe oddziaływanie cytostatyków, a tym samym poprawi ochronę zdrowia personelu medycznego, a także pracowników laboratoriów i firm sprzątających. Należy też pamiętać o tak ważnym czynniku powodzenia, jakim jest popularyzacja wiedzy na temat szkodliwego działania cytostatyków.

Pracodawcy powinni mieć również na uwadze, że w odniesieniu do powyższych danych wśród wytycznych Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczących planowania i działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej w latach 2019 – 2020 znalazło się prowadzenie nadzoru nad warunkami pracy i wypełnianiem przez pracodawców obowiązków wynikających z oceny ryzyka zawodowego pracowników narażonych na substancje rakotwórcze zawarte w lekach cytostatycznych.


1. Cieślicka Agnieszka, Gębka Magda, Rząca Marcin, Kocka Katarzyna, Pietraszek Agata, Bartoszek Agnieszka, Charzyńska-Gula Marianna. „Następstwa zdrowotne pracy w narażeniu na leki cytostatyczne w grupie zawodowej pielęgniarek i pielęgniarzy”, 2016  (http://ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/view/3882, dostęp 8.11.2019 r.).
2. Jak wyżej.
3. „Zagrożenia zawodowe cytostatykami i środki prewencji”, pod red. S. Krzemińskiej, M. Szewczyńskiej, M. Pośniak CIOP-PIB, Warszawa 2016



 
PRZECZYTAJ JESZCZE
REKLAMA

Kalendarz Wydarzeń / Koncertów / Imprez w Polsce





Szanowny Czytelniku!

Przypominamy podstawowe informacje z zakresu przetwarzania danych dostarczanych przez Ciebie podczas korzystania z naszych serwisów.
Zamykając ten komunikat (kliknięcie w przycisk "Przejdź Dalej" lub "X"), zgadzasz się na wskazane poniżej działania.


Stosowanie plików cookies i innych technologii

Wraz z naszymi partnerami stosujemy pliki cookies (ciasteczka) i inne pokrewne technologie, które mają na celu:
- Zapewnienie bezpieczeństwa podczas korzystania z naszych stron
- Ulepszenie świadczonych przez nas usług poprzez wykorzystanie danych w celach analitycznych i statystycznych
- Poznanie Twoich preferencji na podstawie sposobu korzystania z naszych serwisów
- Wyświetlanie spersonalizowanych reklam, które odpowiadają Twoim zainteresowaniom

Zakres wykorzystywania plików cookies możesz określić w ustawieniach Twojej przeglądarki. Bez wprowadzenia zmian ustawień, informacje w plikach cookies mogą być zapisywane w pamięci Twojego urządzenia.


Administratorzy danych

Administratorem tych danych jesteśmy my, czyli Twoje-Miasto Sp. z o.o., ul. Legionów 57A 86-300 Grudziądz jak również nasi Zaufani Partnerzy z którymi współpracujemy. Najczęściej ta współpraca ma na celu dostosowywanie reklam, które widzisz na naszych stronach do Twoich potrzeb i zainteresowań oraz wykonywanie różnych badań mających na celu polepszanie usług internetowych i dostosowywanie ich do potrzeb użytkowników. Szczegółowe informacje dotyczące administratorów znajdują się w Polityce Prywatności.


Jak wykorzystujemy Twoje dane

W ramach świadczonych przez nas usług staramy się wyświetlać reklamy odpowiadające Twoim zainteresowaniom, które dotyczą naszych produktów oraz produktów klientów korzystających z naszych usług reklamowych (marketing bezpośredni). W tym celu wykorzystujemy informacje zapisywane w plikach cookies, które otrzymujemy podczas korzystania z naszych stron. Nasze działania podejmowane są zgodnie z obowiązującym prawem w ramach tzw. uzasadnionego interesu administratora danych, ponieważ chcemy, by wszystkie nasze usługi, w tym wyświetlane reklamy, były najlepiej dopasowane do potrzeb użytkownika.


Wykorzystywanie Twoich danych przez naszych partnerów

Podobne działania w celach marketingowych podejmują nasi Zaufani Partnerzy, którym udostępniamy powierzchnię reklamową na naszych stronach. Wśród Zaufanych Partnerów znajdują się dostawcy technologii reklamowej, sieci reklamowe, domy mediowe, agencje interaktywne oraz reklamodawcy.
Nasi partnerzy gromadzą i wykorzystują informacje określające Twój sposób korzystania z naszych serwisów. Dzięki temu wyświetlają reklamy najbardziej dopasowane do uzyskanych informacji oraz udostępniają je innym podmiotom wyświetlającym lub zlecającym reklamę w Internecie.
W związku z reformą prawa ochrony danych osobowych nasi partnerzy potrzebują Twojej zgody na działania, których dokonują na naszych stronach. W przypadku jej udzielenia nasi partnerzy będą mogli, w ramach uzasadnionego interesu, wykorzystać Twoje informacje także dla celów analitycznych służących ocenie skuteczności podejmowanych działań marketingowych.
Pamiętaj, że ewentualna zgoda jest Twoją dobrowolną decyzją, natomiast brak jej udzielenia może wpłynąć na Twój komfort korzystania z naszych serwisów. Reklamy nieodpowiadające zainteresowaniom użytkownika są nie tylko nieatrakcyjne, ale i drażniące dla odbiorcy.

Zgodę możesz udzielić poprzez zamknięcie tego komunikatu (kliknięcie w przycisk "Przejdź do serwisu" lub "X"). Udzieloną zgodę możesz w każdej chwili wycofać, co jednak nie będzie równoznaczne z tym, że korzystanie z tych informacji do czasu wycofania zgody było niezgodne z prawem.


Jakie masz prawa?

Masz pełne prawo do zgłoszenia podmiotowi wykorzystującemu Twoje dane osobowe żądania dostępu do tych informacji, ich poprawiania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania. Pamiętaj jednak, że nie w każdym przypadku możliwe jest zrealizowanie Twoich praw w odniesieniu do informacji zapisanych w plikach cookies.

Więcej szczegółów znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.